Nguồn nguy hiểm cao độ là gì? Xác định mức bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra

Bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra không phải là vấn đề quá mới lạ trên thực tế. Tuy nhiên, việc xác định các vấn đề pháp lý liên quan tới nguồn nguy hiểm cao độ vẫn còn tồn tại nhiều vướng mắc và bất cập. Cụ thể, xác định nguồn nguy hiểm cao độ thế nào, mức bồi thường thiệt hại tới đâu hiện vẫn là băn khoăn của nhiều cá nhân, tổ chức. Hiểu rõ được khó khăn này, trong phạm vi bài viết dưới đây, Luật Tuệ An mong muốn được chia sẻ những nội dung pháp lý liên quan tới chủ đề “Nguồn nguy hiểm cao độ là gì? Xác định mức bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra“.

Cơ sở pháp lý

  • Bộ luật Dân sự năm 2015.

Thế nào là nguồn nguy hiểm cao độ?

Trước hết, cần hiểu rõ, nguồn nguy hiểm cao độ là gì? Đây là yếu tố tiên quyết để xác định thiệt hại xảy ra có phải do nguồn nguy hiểm cao độ hay không,

Pháp luật dân sự đưa ra khái niệm về nguồn nguy hiểm cao độ dưới dạng liệt kê các đối tượng được coi là nguồn nguy hiểm cao độ. Cụ thể, nguồn nguy hiểm cao độ bao gồm: phương tiện giao thông vận tải cơ giới, hệ thống tải điện, nhà máy công nghiệp đang hoạt động, vũ khí, chất nổ, chất cháy, chất độc, chất phóng xạ, thú dữ và các nguồn nguy hiểm cao độ khác do pháp luật quy định.

Từ quy định trên đây, có thể hiểu, nguồn nguy hiểm cao độ là những vật chất nhất định do pháp luật quy định. Những vật chất này luôn tiềm ẩn nguy cơ gây thiệt hại cho con người. Đồng thời, con người không thể kiểm soát được một cách tuyệt đối.

Nguồn nguy hiểm cao độ là gì? Xác định mức bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra
Nguồn nguy hiểm cao độ là gì? Xác định mức bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra

Bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra dựa trên những nguyên tắc nào?

Khi có thiệt hại thực tế phát sinh sẽ đặt ra trách nhiệm bồi thường. Tuy nhiên, việc bồi thường thế nào, bồi thường tới đâu phải tuân theo những nguyên tắc nhất định. Cụ thể, pháp luật quy định việc bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra phải dựa trên các nguyên tắc sau:

Nguyên tắc thứ nhất

Thiệt hại thực tế phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời. Điều này xuất phát từ nguyên tắc công bằng trong xã hội, thiệt hại bao nhiêu thì bồi thường tương đương bấy nhiêu. Việc quy định bồi thường phải kịp thời nhằm nhanh chóng khắc phục tình trạng của bên bị thiệt hại. Các bên có thể thỏa thuận về mức bồi thường, hình thức bồi thường bằng tiền, bằng hiện vật hoặc thực hiện một công việc, phương thức bồi thường một lần hoặc nhiều lần.

Nguyên tắc thứ hai

Người chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại có thể được giảm mức bồi thường nếu không có lỗi hoặc có lỗi vô ý và thiệt hại quá lớn so với khả năng kinh tế của mình. Quy định này nhằm đảm bảo tính khả thi của công tác bồi thường trên thực tế. Bởi lẽ, có những trường hợp hậu quả thiệt hại quá lớn so với khả năng kinh tế của người chịu trách nhiệm bồi thường. Điều này dẫn đến chủ thể bồi thường không có khả năng chi trả.

Nguyên tắc thứ ba

Khi mức bồi thường không còn phù hợp với thực tế thì bên bị thiệt hại hoặc bên gây thiệt hại có quyền yêu cầu Tòa án hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác thay đổi mức bồi thường. Việc thay đổi mức bồi thường này sẽ căn cứ theo yêu cầu của các bên và tình trạng thực tế. Quyết định thay đổi này sẽ thuộc về Tòa án. Tùy theo việc xác định thực tế và yêu cầu mà mức bồi thường có thể tăng hoặc giảm.

Nguyên tắc thứ tư

Khi bên bị thiệt hại có lỗi trong việc gây thiệt hại thì không được bồi thường phần thiệt hại do lỗi của mình gây ra. Quy định này là hoàn toàn hợp lý. Bởi lẽ, thiệt hại xảy ra không xuất phát từ mong muốn của bên chịu trách nhiệm bồi thường. Việc phát sinh thiệt hại thực tế là do lỗi của bên bị thiệt hại.

Nguyên tắc thứ năm

Bên có quyền, lợi ích bị xâm phạm không được bồi thường nếu thiệt hại xảy ra do không áp dụng các biện pháp cần thiết, hợp lý để ngăn chặn, hạn chế thiệt hại cho chính mình. Quy định này nhằm tránh tình trạng các chủ thể lợi dụng lỗ hổng pháp luật cố ý để cho thiệt hại phát sinh và yêu cầu chủ thể khác phải bồi thường.

Các điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra?

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh khi có đủ các căn cứ sau đây:

Có thiệt hại thực tế xảy ra.

Thiệt hại ở đây được hiểu là những tổn thất thực tế do nguồn nguy hiểm gây ra. Đó có thể là thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, tài sản của cá nhân, tổ chức có liên quan đến nguồn nguy hiểm cao độ hoặc không có bất cứ quan hệ nào. Tuy nhiên, nhằm đảm bảo quyền được bồi thường của bên bị thiệt hại, trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ đặt ra đối với những người không có quan hệ đến nguồn nguy hiểm cao độ chịu thiệt hại.

Thiệt hại do chính nguồn nguy hiểm cao độ gây ra.

Cần phân biệt rõ thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra và thiệt hại liên quan đến nguồn nguy hiểm cao độ. Thông thường, phương tiện giao thông vận tải cơ giới, hệ thống tải điện hay nhà máy công nghiệp sẽ được coi là nguồn nguy hiểm cao độ khi đang trong trạng thái hoạt động. Việc gây ra thiệt hại là do chính bản thân nó tiềm ẩn những rủi ro thiệt hại chứ không phải do lỗi của người sử dụng, vận hành. Nếu thiệt hại xảy ra là do chủ thể khai thác sử dụng có hành vi trái pháp luật gây thiệt hại thì đó được xác định là thiệt hại có liên quan đến nguồn nguy hiểm chứ không phải thiệt hại do nguồn nguy hiểm gây ra.

Có mối quan hệ nhân quả giữa hoạt động gây thiệt hại của nguồn nguy hiểm cao độ và thiệt hại thực tế xảy ra.

Đây được coi là căn cứ quan trọng để xác định có hay không trách nhiệm bồi thường của chủ sở hữu nguồn nguy hiểm. Cụ thể, bản thân hoạt động của nguồn nguy hiểm cao độ phải là nguyên nhân trực tiếp, yếu tố quyết định dẫn đến hậu quả gây thiệt hại.

Xem xét yếu tố lỗi.

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra phát sinh ngay cả khi chủ sở hữu, người sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ không có lỗi. Trong trường hợp này chỉ xem xét đến lỗi vô ý của chủ sở hữu, người chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ. Nếu thiệt hại xảy ra là do lỗi cố ý của chủ thể chiếm hữu, sử dụng thì sẽ không xem xét áp dụng trách nhiệm này.

Tất nhiên, không thể phủ định hoàn toàn trường hợp thiệt hại xảy ra có một phần lỗi do chủ sở hữu, người chiếm hữu không trông coi, vận hành, bảo quản cẩn thận. Tuy nhiên, yếu tố lỗi này không có tính quyết định đến thiệt hại xảy ra.

Chủ thể nào có trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra?

Khi có thiệt hại xảy ra, tùy từng trường hợp cụ thể, các chủ thể sau đây sẽ có trách nhiệm bồi thường.

Chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ.

Trách nhiệm đặt ra đối với chủ sở hữu xuất phát từ việc chủ sở hữu được khai thác công dụng và hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản. Do đó, một điều hiển nhiên, khi tài sản đó gây thiệt hại, chủ sở hữu có nghĩa vụ phải gánh chịu rủi ro.

Trong trường hợp chủ sở hữu không trực tiếp chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm, trách nhiệm này vẫn có thể đặt ra. Chẳng hạn như nguồn nguy hiểm được giao cho người làm công, học nghề sử dụng gây thiệt hại. Hoặc các bên thỏa thuận về chủ thể chịu bồi thường khi cho thuê, mượn nguồn nguy hiểm,…. Đặc biệt, nếu chủ sở hữu có lỗi trong việc để nguồn nguy hiểm bị chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật thì sẽ phải chịu trách nhiệm liên đới.

Người được giao chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ.

Nguồn nguy hiểm được giao cho người chiếm hữu, sử dụng có thể thông qua một giao dịch dân sự hoặc một quyết định của cơ quan nhà nước. Trong thời gian chiếm hữu, sử dụng, người được giao chiếm hữu, sử dụng sẽ phải chịu trách nhiệm bồi thường ngay cả khi không có lỗi. Tuy nhiên, trách nhiệm bồi thường cũng phụ thuộc vào thỏa thuận giữa các bên. Nếu các bên có thỏa thuận khác về trách nhiệm bồi thường khi nguồn nguy hiểm gây thiệt hại thì sẽ ưu tiên áp dụng thỏa thuận này.

Người chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật nguồn nguy hiểm cao độ.

Trường hợp này được hiểu là việc chiếm hữu, sử dụng không thông qua chuyển giao hợp pháp. Khi có thiệt hại do nguồn nguy hiểm gây ra, trách nhiệm bồi thường sẽ phát sinh xuất phát từ hành vi vi phạm. Bởi lẽ, chính việc chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật đã làm tăng nguy cơ gây thiệt hại của nguồn nguy hiểm. Người chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật không nắm rõ về tình trạng nguồn nguy hiểm nên không có khả năng kiểm soát và phòng ngừa rủi ro.

Tuy nhiên, pháp luật vẫn đặt ra những ngoại lệ nhất định. Cụ thể, chủ sở hữu, người chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm sẽ được miễn trừ trách nhiệm nếu thiệt hại xảy ra thuộc một trong hai trường hợp sau.

Một là, thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi cố ý của người bị thiệt hại.

Hai là, thiệt hại xảy ra trong trường hợp bất khả kháng hoặc tình thế cấp thiết. Quy định này loại trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Xác định mức bồi thường do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra thế nào?

Khi đã có đầy đủ các căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường, xác định được chủ thể chịu trách nhiệm bồi thường, thì điều cần quan tâm đó là việc xác định mức bồi thường do nguồn nguy hiểm gây ra. Như đã phân tích, thiệt hại xảy ra do nguồn nguy hiểm thường bao gồm thiệt hại về tính mạng, sức khỏe và tài sản. Do đó, việc xác định mức bồi thường sẽ xoay quanh những vấn đề này.

Trước hết, theo nguyên tắc, phải bồi thường toàn bộ đối với thiệt hại xảy ra. Tùy theo thiệt hại thực tế tới đâu thì mức bồi thường được xác định trên cơ sở đó. Cụ thể, mức bồi thường đối với từng loại thiệt hại sẽ được xác định như sau:

Đối với thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm

Loại thiệt hại này sẽ bao gồm:

(i) Thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm.

(ii) Chi phí hợp lý cho việc mai táng.

(iii) Tiền cấp dưỡng cho những người mà người bị thiệt hại có nghĩa vụ cấp dưỡng.

(iv) Thiệt hại khác do luật quy định.

Người chịu trách nhiệm bồi thường phải bồi thường đối với các khoản này. Đồng thời, phải bồi thường thêm một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần cho những người thân thích thuộc hàng thừa kế thứ nhất của người bị thiệt hại. Trường hợp không có những người này thì người mà người bị thiệt hại đã trực tiếp nuôi dưỡng, người đã trực tiếp nuôi dưỡng người bị thiệt hại được hưởng khoản tiền này. Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận. Nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa phải bồi thường không quá một trăm lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định.

Đối với thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm

Loại thiệt hại này sẽ bao gồm:

(i) Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại.

(ii) Thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút của người bị thiệt hại. Nếu thu nhập thực tế của người bị thiệt hại không ổn định và không thể xác định được thì áp dụng mức thu nhập trung bình của lao động cùng loại.

(iii) Chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc trong thời gian điều trị. Nếu người bị thiệt hại mất khả năng lao động và cần phải có người thường xuyên chăm sóc thì thiệt hại bao gồm cả chi phí hợp lý cho việc chăm sóc người bị thiệt hại.

(iv) Thiệt hại khác do luật quy định.

Người chịu trách nhiệm bồi thường có trách nhiệm bồi thường đối với những khoản trên đây. Thêm vào đó, người chịu trách nhiệm bồi thường phải chi trả một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần mà người đó gánh chịu. Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận. Nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa được xác định không quá năm mươi lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định.

Đối với thiệt hại do tài sản bị xâm phạm

Loại thiệt hại này sẽ bao gồm:

(i) Tài sản bị mất, bị hủy hoại hoặc bị hư hỏng.

(ii) Lợi ích gắn liền với việc sử dụng, khai thác tài sản bị mất, bị giảm sút.

(iii) Chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế và khắc phục thiệt hại.

(iv) Thiệt hại khác do luật quy định.

Người chịu trách nhiệm bồi thường sẽ có trách nhiệm chi trả đối với các khoản trên đây.

Trường hợp giảm hoặc yêu cầu thay đổi mức bồi thường

Pháp luật cũng quy định một số ngoại lệ đối với bồi thường do nguồn nguy hiểm cao độ. Theo đó, người chịu trách nhiệm sẽ được xem xét giảm mức bồi thường khi không có lỗi hoặc lỗi vô ý. Đồng thời, thiệt hại thực tế so với khả năng kinh tế của người chịu trách nhiệm bồi thường là quá lớn. Trong trường hợp đó, pháp luật cân nhắc đến khả năng chi trả và thực thi trách nhiệm bồi thường là hoàn toàn khó thực hiện.

Ngoài ra, mức bồi thường cũng sẽ thay đổi nếu không còn phù hợp với thực tế. Khi đó, tùy theo yêu cầu của các bên và tình hình thực tế thì mức bồi thường sẽ được điều chỉnh cho hợp lý.

Trên đây là tư vấn của Luật Tuệ An. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác, bạn vui lòng liên hệ ngay Luật sư tư vấn – Luật sư uy tín, chuyên nghiệp – tư vấn miễn phí 1900.4580.

Ngoài ra, bạn có thể tham khảo một số bài viết khác về Dân sự tại đây:

Công Ty Luật Tuệ An ” VỮNG NIỀM TIN -TRỌN CHỮ TÍN”

Mọi khó khăn trong các vấn đề pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được giải đáp miễn phí 24/7 mọi lúc mọi nơi. Tổng đài tư vấn miễn phí: 1900.4580.

Bấm để đánh giá
[Tổng 0 Điểm trung bình: 0]

Add Comment

Luật Tuệ An © 2020. All Rights Reserved. Powered by AseanTech.