Phân biệt Phòng vệ chính đáng và Tình thế cấp thiết

Thông thường người nào gây ra thiệt hại cho người khác khi có đủ điều kiện cấu thành tội phạm đều phải chịu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên trong những trường hợp nhất định khi hành vi đó có các căn cứ hợp pháp cho phép thực hiện hành vi gây thiệt hại đó thì không bị truy cứu trách nhiệm. Tiêu biểu có hai căn cứ là phòng vệ chính đáng và tình thế cấp thiết. Vậy hai căn cứ này có gì khác nhau không? Trả lời vấn đề này, Luật Tuệ An cung cấp cho bạn đọc nội dung tư vấn thông qua bài viết Phân biệt Phòng vệ chính đáng và Tình thế cấp thiết.

Căn cứ pháp lý

Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 (BLHS).

Phân biệt Phòng vệ chính đáng và Tình thế cấp thiết

Khái niệm

Phòng vệ chính đáng

Tại khoản 1 Điều 22 có quy định về phòng vệ chính đáng, theo đó:

Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.

Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm”

Với chế định này, Nhà nước cho phép mỗi cá nhân được bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của mình, của người khác hay lợi ích của Nhà nước, cơ quan, tổ chức khi có thể bảo vệ được.

Phân biệt Phòng vệ chính đáng và Tình thế cấp thiết
Phân biệt Phòng vệ chính đáng và Tình thế cấp thiết

Tình thế cấp thiết

Tại khoản Điều 23 BLHS có quy định về tình thế cấp thiết như sau:

Tình thế cấp thiết là tình thế của người vì muốn tránh gây thiệt hại cho quyền, lợi ích hợp pháp của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà không còn cách nào khác là phải gây thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn cản.

 Hành vi gây thiệt hại trong tình thế cấp thiết không phải là tội phạm.

Về điều kiện

Phòng vệ chính đáng

Chỉ được coi là phòng về chính đáng nếu hành vi chống trả lại hành vi xâm hại thỏa mãn các điều kiện sau:

  • Có hành vi nguy hiểm cho xã hội đang gây thiệt hại, hoặc đe dọa gây thiệt hại cho xã hội, tức là có hành vi xâm hại lợi ích của Nhà nước, của tổ chức, quyền, lợi cíh chính đáng của mình hoặc của người khác;
  • Hành vi tấn công đang hiện hữu, tức là nó đã bắt đầu, đang diễn ra và chưa kết thúc;
  • Hành vi phòng vệ phải nhằm chống trả lại người đang thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội chứ không phải người khác;
  • Hành vi chống trả là cần thiết để ngăn chặn được sự tấn công, hạn chế những thiệt hại mà hành vi tấn công có thể gây ra.

Tình thế cấp thiết

Được coi là hành động trong tình thế cấp thiết, nếu người thực hiện hành vi đó không còn cách lựa chọn nào khác là phải gây thiệt hại cho lợi ích nhỏ hơn để bảo vệ lợi ích kớn hơn.

Hành vi hây thiệt hại trong tình thế cấp thiết không phải là tội phạm và người đã thực hiện hành vi này không phải chịu trách nhiệm hình sự nếu hành vi thỏa mãn các điều kiện sau:

  • Có sự nguy hiểm thực tế đang diễn ra (đã bắt đầu và chưa kết thúc) đe dọa gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, của tổ chức, quyền, lợi ích chính đáng của mình hoặc của người khác.

Khác với phòng vệ chính đáng (nguồn nguy hiểm chỉ có thể do con người chủ động gây ra), trong tình thế cấp thiết, nguồn phát sinh nguy hiểm có thể do con người, súc vật hoặc thiên nhiên hoặc do nguyên nhân khác gây ra;

  • Việc gây thiệt hại cho lợi ích nhỏ hơn là biện pháp duy nhất để bảo vệ lợi ích lớn hơn;
  • Thiệt hại gây ra trong tình thế cấp thiết phải nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn ngừa.

Nội dung và phạm vi quyền

Phòng vệ chính đáng

Khi đã có cơ sở cho phép phòng vệ, người phòng vệ có quyền chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm ngay cả trong trường hợp có biện pháp khác tránh được hành vi này. Đó là nội dung và phạm vi của quyền  đã xác định.

Theo Điều 22 BLHS, hành vi chống trả của người phòng vệ phải nhằm vào người đang có hành vi xâm phạm, vì có như vậy mới đạt được mục đích của phòng vệ chính đáng là ngăn chặn hành vi xâm phạm, ngăn ngừa hoặc hạn chế thiệt hại mà hành vi này có thể gây ra. Sự chống trả này của người phòng vệ có thể trực tiếp nhằm vào người tấn công (tính mạng, sức khỏe, tự do) hoặc có thể chỉ nhằm vào công cụ, phương tiện phạm tội mà người đó đang sử dụng.

Tình thế cấp thiết

Khi có cơ sở được hành động trong tình thế cấp thiết, người hành động được phép gây thiệt hại mà không phải chịu trách nhiệm hình sự về việc gây thiệt hại này khi thiệt hại gây ra phải nhỏ hơn thiệt hại bị đe dọa gây ra.

Việc gây thiệt hại cho lợi ích hợp pháp để bảo vệ lợi ích hợp pháp khác chỉ có ý nghĩa khi thiệt hại cần ngăn ngừa lớn hơn. Sẽ là vô nghĩa khi ngăn ngừa một thiệt hại bằng cách gây ra thiệt hại khác bằng hoặc lớn hơn.

Trên đây là nội dung tư vấn của Luật Tuệ An về vấn đề: Phân biệt Phòng vệ chính đáng và Tình thế cấp thiết. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hồ trợ pháp lý khác; vui lòng liên hệ ngay Luật sư tư vấn miễn phí. Luật sư chuyên nghiệp, tư vấn miễn phí – 1900.4580.

Công Ty Luật Tuệ An ” VỮNG NIỀM TIN -TRỌN CHỮ TÍN

Mọi gặp khó khăn trong các vấn đề pháp lý hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được giải đáp miễn phí 24/7 mọi lúc mọi nơi. Tổng đài tư vấn miễn phí: 1900.4580. 

Một số bài viết có liên quan:

Bấm để đánh giá
[Tổng 0 Điểm trung bình: 0]

Luật Tuệ An © 2020. All Rights Reserved. Powered by AseanTech.